P.tesi18022019

SON Güncelleme05:00:40 PM GMT

İlklerin Adamı : EBÜZZİYA TEVFİK

  • PDF
Ebüzziya tevfik 2

Bakırköy Mezarlığı, birçok ünlü sanatçının ebedi istirahatgahı konumunda. Bakırköy Ekspres olarak, her yeni sayımızda, burada sonsuz uykusunda olan farklı bir sanatçımıza yer veriyoruz. Tarihimizde 'ilklerin adamı' olarak anılan Ebüzziya Tevfik, Bakırköy Mezarlğı'nda kabri bulunan en önemli gazeteci, yazarlarımızdan biri. 27 Ocak 1913'te, hapisten serbest bırakılmasının ertesi gününde, gazetesinden Erenköy'deki evine dönerken Kadıköy vapurunda kalp krizi geçirerek vefat eden Ebüzziya Tevfik, Bakırköy'deki aile mezarlığına defnedilmiştir.

Meşrutiyet döneminin önemli gazetecilerinden olan Ebüzziya Tevfik, birçok ilke imza atmıştır. İlk telif piyes “Ecel-i Kaza” onun eseridir. Aynı yıl içinde hem üç gazete hem de dergi yayınlayan ilk kişi odur. “Salname-i Hadika ”ismiyle ilk özel almanak onun tarafından çıkarılmıştır. Ayrıca devletin çıkardığı salnameleri (yıllıkları) matbaa harfleriyle ilk kez o basmıştır. İlk antolojik edebiyat tarihini, “Numune-i Edebiyat-ı Osmaniye“ adıyla hazırlamıştır. İlk fikir dergisi olan “Mecmuayı Ebüzziya”yı yayınlamıştır. Matbaacılık alanında yaptıklarından dolayı, batı tarafından liyakat madalyası verilen ilk kişidir. İlk resimli takvim onun matbaasında basılmıştır. “Kitaphane-i Ebüzziya” adıyla külliyat halinde kitap basan ilk yayıncıdır. İlk gizli örgüt tarihi yazarıdır. “Yeni Osmanlılar” hareketinin tarihini yazmıştır. İlk işçi hareketi olarak kabul edilen, tersane işçilerinin hükümet merkezine yürüyüşünü gazete yazısıyla savunan kişidir. İlk kadın dergisi olan “Terakki-i Muhadderat”ın yazı işleri sorumlusudur. İlk kadın takvimi olan “Takvimün Nisa” onun tarafından basılmıştır.

Ebüzziya Tevfik'in Yaşamı:

1849 yılında İstanbul’da dünyaya geldi. Babası, Maliye Sergi Kalemi memurlarından Konya Koçhisarlı Hasan Kamil Efendi'dir. Asıl adı Mehmet Tevfik’tir. “Ziyâ’nın babası” anlamına gelen Ebüzziyâ ünvanını sürgünde bulunduğu târihte kendi adını kullanamadığı için almıştır. Cevriye Kalfa Sıbyan Mektebi'ni bitirdi. Babasını küçük yaşta yitirince öğrenimini bırakarak Maliye Sergi Kalemi'nde çalışmaya başladı. Özel dersler alarak kendisini yetiştirdi. Arapça, Farsça, Fransızca öğrendi. Memuriyet hayatında kurduğu dostluklar, kendisini yetiştirmesinde yardımcı oldu. Bu yıllarda kendisinden 9 yaş büyükNamık Kemal ile tanışması, ömür boyu sürecek bir fikir dostluğunu başlattı. Namık Kemal ve İbrahim Şinasi’nin etkisiyle Yeni Osmanlılar Cemiyeti'ne üye oldu. Şinasi’nin kurucusu olduğu Tasvir-i Efkar gazetesi, 1865’te Şinasi’nin Fransa’ya gitmesinden sonra Namık Kemal tarafından çıkarılmaya başlamıştı. Tevfik Bey, arkadaşı Namık Kemal’in teşviki ile Tasvir-i Efkar Gazetesi’nde yazılar yayımladı. Terakki, Diyojen (dergi), Hayal, Çıngıraklı Tatar, Hakayikü'l-Vekâyi gibi gazete ve dergilerde de yazılar yayınlandı.

Şûra-yı Devlet (danıştay) üyeliğine seçildi. 1872'de bu görevden ayrılarak kendisini tümüyle yazmaya verdi. Namık Kemal ve Reşat Bey’lerle 1872'de "İbret" gazetesini yayınlamaya başladı. 1872'de "Hadika" isimli bir günlük gazete, 1873'te "Salname-i Hadika" isimli özel bir yıllık çıkardı. 1873'te günlük "Sirac" gazetesini yayınladı. 1873'te Namık Kemal'in "Vatan Yahut Silistre" oyunun sahnelenmesinden sonra çıkan olaylar nedeniyle Rodos'a sürüldü. Beşinci Murat'ın tahta çıkmasından sonra bağışlandı.


1876'da İstanbul'a döndü. Aynı yıl Kanun-i Sani'nin (anayasa) hazırlık çalışmalarına katıldı. 1877'de Bosna Mektupçuluğu'na atandı. 1878'de yurda dönüşünden sonra "Salname-i Ebüzziya" isimli yıllığı yayınlamaya başladı. Bu yıllığı "Salname-i Kameri, Rebi-i Marifet, Nevsal-i Marifet" ve "Takvim-i Ebüzziya" adlarıyla 1900'e kadar çıkardı.
Çeşitli gerekçelerle birkaç kez tutuklandı. 1900'de Konya'ya sürgüne gönderildi. 1908'de İkinci Meşrutiyet'in ilanından sonra İstanbul'a döndü. Aynı yıl İttihat ve Terakki adayı olarak Antalya mebusu seçildi. 1909'da "Le Courrier d'Orient" gazetesini yayınlamaya başladı. Şinasi'nin yayınladığı Tasvir-i Efkâr'ı "Yeni Tasvir-i Efkâr" adıyla çıkardı. Kırka yakın telif ve çeviri kitabı vardır. 

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile